H διαδρομή ενώνει τα σημαντικότερα σημεία ενδιαφέροντος στον Αποκόρωνα, μια ημιορεινή καταπράσινη περιοχή με πανέμορφο φυσικό περιβάλλον και πολλούς διάσπαρτους γραφικούς οικισμούς. Στις χαμηλές περιοχές του Αποκόρωνα κυριαρχούν τα δάση κυπαρισσιών και κυρίαρχη χρήση γης είναι η γεωργία, ενώ στα ημιορεινά και ορεινά οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία.
Περιγραφή διαδρομής.
Η διαδρομή είναι κυκλική και ξεκινά από τον Βάμο, όπου τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική ανάπτυξη του αγροτουριστικού και οικολογικού τουρισμού. Ο Βάμος υπήρξε πρωτεύουσα των Σφακίων κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Σε αυτό οφείλει τη μεγάλη ευημερία του που είναι εμφανής μέχρι σήμερα στα πολυτελή σπίτια και τα δημόσια κτίρια με τα νεοκλασικά στοιχεία. Στον Βάμο αξίζει να περιηγηθείτε στην «παλιά γειτονιά» με τα διατηρημένα πέτρινα καλντερίμια και τα πανέμορφα σπίτια. Στον χωριό θα βρείτε αρκετούς παραδοσιακούς ξενώνες, ταβέρνες, καφενεία κ.ά..
Συνεχίζετε για τις Καλύβες, έναν παραθαλάσσιο τουριστικό οικισμό που διαθέτει παραλία με ήρεμα νερά. Τις Καλύβες διασχίζει ο Ξυδάς ποταμός. Η διαδρομή συνεχίζει προς την ενδοχώρα και περνάει από το χωριό Στύλος, ένα καταπράσινο χωριό με πολλές πηγές, μεγάλα πλατάνια και παραδοσιακές ταβέρνες. Στον Στύλο αξίζει να δείτε το ναό των Αγίων Ιωάννη του Θεολόγου και Νικολάου (13ο - 15ο αι.), καθώς και τον ναό της Παναγίας Ζερβιώτισσας λίγο έξω από το χωριό. Τέλος, αξίζει να περπατήσετε στο μονοπάτι που ξεκινά από τις πηγές και φτάνει στην όμορφη τοποθεσία «Πλατανάκια». Μετά το Πρόβαρμα κάνετε μια στάση στο Σαμωνά, ένα μικρό χωριό στο οποίο αξίζει να δείτε τη μνημειακή αιωνόβια ελιά, ηλικίας χιλιάδων χρόνων, δίπλα στην οποία βρίσκονται τα ίχνη του αρχαίου οικισμού «Κυλίντρα» της υστερομινωϊκής περιόδου. Επόμενη στάση, ένα μικρό ορεινό χωριό, η Χιλιομουδού. Η θέα είναι σαρωτική, σε όλο τον κάμπο, μέχρι τον κόλπο της Σούδας. Εδώ θα έχετε την ευκαιρία να επισκεφτείτε μια παραδοσιακή φάρμα όπου αναβιώνει η παραδοσιακή Φάμπρικα, δηλαδή το παραδοσιακό λιοτρίβι. Επίσης υπάρχει αλώνι, ανεμόμυλος κ.ά.. Η φάρμα εκτρέφει ζώα και διαθέτει παραδοσιακή ταβέρνα.
Προχωρώντας στα πιο ορεινά σημεία της διαδρομής κάνουμε μια στάση στον ναό του Αγίου Νικολάου που είναι χτισμένος σε μια πανέμορφη τοποθεσία λίγο πριν τα Κυριακοσέλια. Χτίστηκε κατά τον 11ο αιώνα και δέχτηκε αρκετές μετατροπές κατά τον 13ο αιώνα και στις αρχές του 20ου. Ο ναός διαθέτει λαμπρό διάκοσμο. Συνεχίζετε διασχίζοντας το χωριό των Κυριακοσελίων, έναν κτηνοτροφικό οικισμό (στην περιοχή θα συναντήσετε πολλούς βοσκούς και αιγοπρόβατα) και κατευθυνόμενοι προς Ραμνή μπορείτε να κάνετε στάση για να επισκεφτείτε τον σπηλαιώδη ναό του Αγίου Μάμα, προστάτη των βοσκών. Στην όμορφη πλατεία της Ραμνής θα βρείτε παραδοσιακά καφενεδάκια. Σειρά έχει το Μελιδόνι με τους απέραντους ελαιώνες και την ωραία θέα. Στην περιοχή υπάρχουν αρκετά σπήλαια και σπηλαιοβάραθρα καθώς επίσης και αρκετά μιτάτα. Μετά τα Πεμόνια ακολουθούν στη σειρά οικισμοί εξαιρετικού αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος: Φρες, Τζιτζιφές, Βαφές και Βρύσες, οι οποίοι είναι χτισμένοι σε ένα καταπράσινο τοπίο με ελιές, αμπέλια, πλατάνια. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Στον Φρε μπορείτε να θαυμάσετε τη μεγάλη εκκλησία της Ευαγγελίστριας και την Παναγία των δύο βράχων στη θέση του Καπή ο Λαγκός. Στο Τζιτζιφέ λειτουργούν κάποια μεγάλα τυροκομεία.
Ο Βαφές έχει ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως διατηρητέο μνημείο λόγω της ιστορίας και της αρχιτεκτονικής του. Περπατήστε στα σοκάκια, θαυμάστε τα βενετσιάνικα κτίρια και επισκεφτείτε την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων με το περίτεχνο επιχρυσωμένο τέμπλο. Έπειτα σειρά έχουν οι Βρύσες που είναι χτισμένες σε μια καταπράσινη κοιλάδα. Από το χωριό περνούν τρεις ποταμοί: ο Μπούτακας, ο Βρυσιανός και τα Φαρμακερά. Εδώ θα βρείτε καλές παραδοσιακές ταβέρνες. Ανατολικά του χωριού θα δείτε την περίφημη «Καμάρα», μια πετρόχτιστη γέφυρα της ελληνορωμαϊκής περιόδου.
Η κυκλική διαδρομή ολοκληρώνεται με την επιστροφή στον Βάμο. Οι επισκέπτες μπορούν να ακολουθήσουν τρεις ακόμα προτεινόμενες διαδρομές προς τις βόρειες Μαδάρες και το ορειβατικό καταφύγιο του Βόλικα, προς το οροπεδιο Βόθωνα, ή τέλος προς το ορεινό χωριό Εμπρόσνερο που έχει μεγάλη κτηνοτροφική παράδοση.
Καταφύγιο Βόλικα.
Αν θέλετε να εξερευνήσετε τις βόρειες Μαδάρες, μπορείτε να ακολουθήσετε αυτή τη διαδρομή που θα σας οδηγήσει στο ορειβατικό καταφύγιο του Βόλικα. Από τα Κυριακοσέλια συνεχίζετε ανηφορικά ώσπου μετά από 3 χλμ περίπου θα συναντήσετε το μικρό χωριό Τσακίστρα με τους λιγοστούς κατοίκους. Ο δρόμος συνεχίζει χωμάτινος, και μετά το επόμενο χωριό, το Μαδαρό, γίνεται πιο δύσβατος. Τελικά καταλήγει αρκετά κοντά στο καταφύγιο στο οποίο θα φτάσετε μετά από 10 λεπτά πεζοπορίας. Το Καταφύγιο Βόλικα είναι το παλαιότερο στην Κρήτη και διαθέτει υποδομές φιλοξενίας 30 ατόμων. Η θέα είναι εντυπωσιακή καθώς φτάνει μέχρι τη θάλασσα. Γύρω από το Βόλικα υπάρχουν αρκετά μιτάτα, όπως στο ύψωμα Καστρί ή στη διαδρομή για την κορυφή Μικρό Σπαθί.
Οροπέδιο Βόθωνα.
Η πρόσβαση στο μικρό οροπέδιο Βόθωνα, σε υψόμετρο 600 μ. γίνεται από το χωριό Βαφές μετά από 4.5 περίπου χιλιόμετρα διαδρομής σε χωματόδρομο. Η διαδρομή είναι πανέμορφη με θέα 365 μοιρών, από τα Λευκά Όρη ως τις ακτές του Αποκόρωνα και περνάει από τον κτηνοτροφικό οικισμό Αρεβίτης. Στη διαδρομή θα συναντήσετε αξιόλογα μιτάτα όπως το θολιαστό μιτάτο του Γερο-Κωστοβαγγέλη. Το οροπέδιο είναι ερημικό, με λίγα κυπαρίσσια και άλλα δέντρα και ένα παλιό πηγάδι και χρησιμεύει κυρίως ως βοσκότοπος, οπότε εδώ θα συναντήσετε βοσκούς με τα κοπάδια τους. Επίσης θα έχετε την ευκαιρία να δείτε το πολύ ωραίο μιτάτο του Πατσούρου. Μπορείτε να συνεχίζετε στο χωματόδρομο μέχρι το τέρμα του και μετά με πεζοπορία να σκαρφαλώσετε στην κορυφή όπου βρίσκεται το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος.
Εμπρόσνερος.
Η διαδρομή ξεκινάει από την «Καμάρα του Κουτσού» που βρίσκεται ανάμεσα στις Βρύσες και το χωριό Βαφές. Πρόκειται για ένα πέτρινο γεφύρι που χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, κάτω από το οποίο κυλά ο ποταμός Μπούτακας. Από εκεί συνεχίζουμε για ένα πανέμορφο χωριό, τον Εμπρόσνερο. Όπως όλα τα χωριά της περιοχής οι κάτοικοι του ασχολούνται με την γεωργία (ελιές, αμπέλια) και την κτηνοτροφία. Το χωριό έχει πολλά νερά και ένα πανέμορφο δάσος από βελανιδιές. Εδώ βρίσκεται ο πύργος του Ιμπραήμ Αληδάκη, ενός διαβόητου τουρκοκρητικού. Ο Αληδάκης που υφάρπαζε τις περιουσίες των χριστιανών της περιοχής, είχε τραγικό τέλος το 1774 όταν οι Σφακιανοί πολιόρκησαν τον Πύργο του, σκότωσαν τον ίδιο και κατέστρεψαν τον πύργο.
Οδηγήστε ως τον Βατουδιάρη, άλλο ένα μικρό κτηνοτροφικό χωριό με αξιόλογη αρχιτεκτονική κι έπειτα συνεχίστε προς τη Ρέντα σε μια όμορφη ορεινή φύση με κυπαρίσσια, βελανιδιές αλλά και καστανιές, όπου παντού ακούγεται ο ήχος από τα κουδούνια των αιγοπροβάτων. Λίγο πριν την κορυφή Θε Κήπος (υψόμετρο 800μ.) σε ένα κατάφυτο πλάτωμα βρίσκεται το αξιόλογο ομώνυμο μιτάτο. Στη διαδρομή θα δείτε κι άλλα μιτάτα και γιδόσπιτα.
Υπόμνημα σημείων
Δείτε περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα μας.
![]()
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
![]()
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.
Γολγοθά 2, Όαση Βαρυπέτρου, Χανιά, Κρήτη
Τ.Κ. 731 00,
Τηλ. +30 2821 029820,
Φαξ: +30 2821 029835,
e-mail: s.michaki@oakae.gr,
www.oakae.gr
![]()
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Αργυροπούλου 3, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη
Τ.Κ. 721 00,
Τηλ. +30 2841 091110,
Φαξ: +30 2841 091120,
e-mail: info@anlas.gr,
www.anlas.gr
![]()
ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ανώγεια, Ρέθυμνο, Κρήτη
Τ.Κ. 74 051,
Τηλ. +30 28340 31402, +30 28340 31793,
Φαξ: +30 28340 31058,
e-mail: leader@akomm.gr,
www.akomm.gr
![]()
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Ρυθμίσεις πλαϊνής περιοχής Υπομνήματος του συστήματος εμφάνισης διαδρομών και πληροφοριών της διαδρομής.
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022