Δ.3-11: Ανώγεια – Οροπέδιο Νίδας
Η διαδρομή Ανώγεια – Οροπέδιο Νίδα για τους φυσιολάτρες μπορεί να γίνει και μέσω του μονοπατιού Ε4. Όλη η ορεινή ζώνη του Ψηλορείτη υπάγεται στο δίκτυο Natura 2000 και το Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη πρόσφατα ανακηρύχτηκε Παγκόσμιο Γεωπάρκο της UNESCO. Διασχίζοντας τη διαδρομής θα βρεθείτε σε ορεινές και δύσβατες περιοχές με σημαντική ιστορία, έντονο αρχαιολογικό ενδιαφέρον και σημαντικούς παραδοσιακούς οικισμούς, σπήλαια και φαράγγια.
Περιγραφή διαδρομής.
Τα Ανώγεια, η «Άνω Γη» του Ψηλορείτη είναι ένας τόπος ιερός και αρχέγονος, ένας τόπος που γέννησε αρχαίους μύθους και θεούς και έγραψε σύγχρονη, ηρωική, ιστορία. Η διαδρομή μας ξεκινάει από τα Ανώγεια, ίσως το πιο φημισμένο ορεινό χωριό της Κρήτης, γενέτειρα των Ξυλούρηδων και άλλων σπουδαίων κρητικών μουσικών και βέβαια ζωντανός πυρήνας της κρητικής παράδοσης.
Η ανθρώπινη παρουσία στην ευρύτερη περιοχή των Ανωγείων ξεκινά από τα μινωικά χρόνια και φτάνει μέχρι το σήμερα και αυτό οφείλεται στον πλούτο των ορεινών παραγωγικών δραστηριοτήτων που ακόμα και σήμερα αποτελούν την βάση της τοπικής οικονομίας.
Τα Ανώγεια έγραψαν σύγχρονη ιστορία κατά τον Β’ΠΠ με την ηρωική τους αντίσταση ενάντια στους Ναζί. Τον Αύγουστο του 1944 πραγματοποιήθηκε το 3ο ολοκαύτωμα των Ανωγείων (1822, 1867, 1944). Τα Ανώγεια υπήρξαν κέντρο της αγγλικής κατασκοπίας και ταυτόχρονα κέντρο ανταρτών, ενώ επίσης εδώ οδήγησαν τον γερμανό στρατηγό Φον Κράιπε οι απαγωγείς του για να τον φυγαδεύσουν. Για όλους αυτούς τους λόγους διατάχθηκε η ισοπέδωση των Ανωγείων και η εκτέλεση όλων των αρρένων κατοίκων του χωριού.
Αφού εξερευνήσετε τις διάφορες γειτονιές των Ανωγείων (Αρμί, Μεσοχωριό ή Μεσοχωριά, Περαχώρι, Μετόχι και Συνοικισμό), επισκεφτείτε τον Άη Γιάννη στο Αρμί (14ος αι) και το σπίτι του Ξυλούρη όπου θα σας υποδεχτεί η αδερφή του Ζουμπουλιά, παίρνετε τον ανηφορικό δρόμο που θα σας οδηγήσει έπειτα από 7 χλμ στη Ζώμινθο σε υψόμετρο 1.187 μέτρων.
Η Ζώμινθος, μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις της Κρήτης, ανακαλύφθηκε το 1982 από τον αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη, μετά από μια αναφορά στο σημείο από κάποιον βοσκό της περιοχής. Οι ανασκαφές που δεν έχουν ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα έχουν φέρει στο φως ένα οικοδόμημα διώροφο (ή ίσως και τριώροφο) έκτασης 1.360 τ.μ., κτισμένο με την τοπική γκρίζα πέτρα. Πρόκειται για ένα τεράστιο και πολυτελές κτίριο (αποτελείται από περίπου 80 δωμάτια, ανάμεσα στα οποία αποθήκες κι εργαστήρια), και είναι η πρώτη μινωική εγκατάσταση στα βουνά. Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για ένα σημαντικό οικονομικό, θρησκευτικό και παραγωγικό κέντρο που χρησίμευε και ως σταθμός για τους Μινωίτες στην πορεία τους για το Ιδαίο Άντρο. Σύμφωνα με τον μύθο άλλωστε, ο ίδιος ο Μίνωας ανέβαινε κάθε 9 χρόνια στο Ιδαίο Άντρο για να του παραδώσει ο Δίας τους νόμους σύμφωνα με τους οποίους κυβερνούσε. Στη Ζώμινθο έχουν βρεθεί πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Εντός του αρχαιολογικού χώρου της Ζωμίνθου βρίσκεται επίσης ένας μεγάλος κράταιγος, ύψους 12 μέτρων, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως Μνημείο της Φύσης. Στην περιοχή μπορείτε επίσης να δείτε ένα εντυπωσιακό αναστηλωμένο βενετσιάνικο τυροκομείο χτισμένο με τη γκρίζα πέτρα της περιοχής.
Συνεχίζετε στα ενδότερα του Ψηλορείτη με προορισμό τη Νίδα. Διαδοχικά θα συναντήσετε μικρά εκκλησάκια που ανήκουν στις σημαντικότερες οικογένειες των Ανωγείων. Πρώτα την Αγία Μαρίνα (προστάτιδα των Φασουλάδων), έπειτα τον Άγιο Μάμα (προστάτη των Σκουλάδων), στα Πετραδολάκια, δηλαδή στα πατρογονικά βοσκοτόπια των Ξυλούρηδων με το σπάνιο καρστικό τοπίο, τον Άγιο Φανούρη (προστάτη των Ξυλούρηδων) και στη Νίδα την Ανάληψη του Χριστού (εκκλησία των Σταυρακάκηδων). Το τοπίο είναι χαρακτηριστικό της τραχιάς ορεινής φύσης του Ψηλορείτη. Στα ανατολικά διακρίνετε την κορυφή του Σκίνακα όπου βρίσκεται το ομώνυμο αστεροσκοπείο. Αξίζει να επισκεφτείτε το περίφημο Ιδαίον Άντρον, που είναι ένα σπήλαιο με πολύ ενδιαφέροντα αρχαιολογικά ευρήματα και άγρια φυσική ομορφιά, και το χιονοδρομικό κέντρο που λειτουργεί τον χειμώνα και νωρίς την άνοιξη. Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην επισκεφτείτε το εντυπωσιακό δάσος από πρίνους στη θέση «Βρουλίδια» κοντά στο Ναό του Αγίου Υακίνθου. Ο Άγιος Υάκινθος είναι προστάτης των ερωτευμένων και η εκκλησία που του είναι αφιερωμένη βρίσκεται 18 χιλιόμετρα Νότια από τα Ανώγεια, στη μέση περίπου της απόστασης προς το οροπέδιο. Πρόκειται για μια μικρή πέτρινη εκκλησούλα που είναι κτισμένη, όπως και τα γνωστά μιτάτα της περιοχής.
Έξι περίπου χιλιόμετρα μετά τα Πετραδολάκια φτάνετε στο οροπέδιο της Νίδας, ένα τοπίο απόκοσμης ομορφιάς. Το όνομά του προέρχεται από τη συνεκφορά των λέξεων «στην-Ίδα», όπου Ίδα είναι το αρχαίο όνομα του Ψηλορείτη. Το οροπέδιο είναι εντελώς επίπεδο και καλύπτεται από ένα αγριόχορτο, την νεβρίδα, την οποία οι ντόπιοι ονομάζουν χρυσόχορτο. Σύμφωνα με το μύθο, εδώ η θεά Δήμητρα ερωτεύθηκε τον θνητό Ιασίωνα και ο αναγεννησιακός ήρωας Χαρίδημος κυνηγούσε και χαιρόταν τον έρωτά του.
Η Νίδα υπήρξε κέντρο της αντίστασης. Σήμερα είναι μια πλούσια κτηνοτροφική περιοχή με επίκεντρο τα χαρακτηριστικής αρχιτεκτονικής ξερολιθικά Μιτάτα, τα οποία χρησιμοποιούνται από τους βοσκούς για εποχιακή κατοικία και στεγάζουν τις γαλακτοκομικές τους δραστηριότητες. Τα μιτάτα του Ψηλορείτη έχουν κυκλικό, θολωτό σχήμα. Στον κορυφή του θόλου υπάρχει μικρό άνοιγμα για να μπαίνει φως και να βγαίνει ο καπνός. Άλλοτε είναι μεμονωμένα σαν χτίσματα, άλλοτε συμπληρώνονται από δεύτερο μιτάτο στο οποίο φυλάγεται και ωριμάζει το τυρί. Συνήθως κοντά στο μιτάτο βρίσκεται η μάντρα όπου φυλάγονται τα πρόβατα. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η ομοιότητα των μιτάτων του Ψηλορείτη με τους θολωτούς τάφους των μινωιτών, πράγμα που μας αφήνει υπόνοιες για την προέλευση τους.
Στις παρυφές του οροπεδίου, σε μια απότομη πλαγιά, βρίσκεται το Ιδαίο Άντρο, το μυθικό σπήλαιο όπου βρήκε καταφύγιο ο νεογέννητος Κρηταγενής Δίας για να γλιτώσει από τον πατέρα του Κρόνο. Το σπήλαιο δεν έχει αξιόλογο διάκοσμο, ωστόσο υπήρξε ο σημαντικότερος λατρευτικός χώρος στην Κρήτη, από τη Μινωική ως τη Ρωμαϊκή εποχή. Στην είσοδο δεσπόζει ο λαξευτός βωμός των θυσιών της αρχαιότητας.
Συνεχίζετε τη διαδρομή νότια του οροπεδίου. Από το σημείο της διακλάδωσης για τον Πόρο Μηλιάς στρίβετε προς τα ανατολικά. Η διαδρομή είναι σε χωματόδρομο μέτριας βατότητας. Θα περάσετε από την πηγή του Βαρσάμου, μία από τις λίγες τις περιοχής και θα καταλήξετε στην περιοχή Αμμουδάρα. Στην πορεία σας πολύ πιθανόν να συναντήσετε μεγάλα αρπακτικά πουλιά καθώς η ευρύτερη περιοχή του Ψηλορείτη αποτελεί σημαντικό τόπο φωλιάσματος.
Υπόμνημα σημείων
(1)
Δείτε περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα μας.
Προφίλ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΤΑΙΡΟΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
ΕΤΑΙΡΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.
Γολγοθά 2, Όαση Βαρυπέτρου, Χανιά, Κρήτη
Τ.Κ. 731 00,
Τηλ. +30 2821 029820,
Φαξ: +30 2821 029835,
e-mail: s.michaki@oakae.gr,
www.oakae.gr
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Αργυροπούλου 3, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη
Τ.Κ. 721 00,
Τηλ. +30 2841 091110,
Φαξ: +30 2841 091120,
e-mail: info@anlas.gr,
www.anlas.gr
ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ανώγεια, Ρέθυμνο, Κρήτη
Τ.Κ. 74 051,
Τηλ. +30 28340 31402, +30 28340 31793,
Φαξ: +30 28340 31058,
e-mail: leader@akomm.gr,
www.akomm.gr
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Επικοινωνία
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Ρυθμίσεις
Ρυθμίσεις πλαϊνής περιοχής Υπομνήματος του συστήματος εμφάνισης διαδρομών και πληροφοριών της διαδρομής.
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
