Δ.3-1: Ανώπολη – Κράσι
Η διαδρομή ξεκινάει από την πεδινή Ανώπολη, λίγα μόλις χιλιόμετρα από τη θάλασσα και καταλήγει στο ορεινό χωριό Κράσι, που βρίσκεται λίγο πριν την είσοδο στο Οροπέδιο Λασιθίου. Ενώνει σημεία σημαντικού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, γραφικά χωριά και τοπία μεγάλης φυσικής ομορφιάς.
Περιγραφή διαδρομής.
Η Ανώπολη Πεδιάδος βρίσκεται σε πεδινή περιοχή, πολύ κοντά στη θάλασσα και σε απόσταση μόλις 17 χλμ από το Ηράκλειο. Οι κάτοικοι της ασχολούνται με τη γεωργία (ελαιόλαδο, σταφίδα, κηπευτικά) και τον τουρισμό. Το χωριό διατηρεί αρκετά στοιχεία της παραδοσιακής κρητικής αρχιτεκτονικής που μπορείτε να ανακαλύψετε περπατώντας στα στενά δρομάκια του. Από δω ξεκινάτε την πορεία σας, διασχίζοντας όλη επαρχία Πεδιάδος και φτάνει μέχρι λίγο πριν το οροπέδιο Λασιθίου.
Συνεχίζετε στην κοιλάδα του Βαθειανού Κάμπου, όπου θα συναντήσετε μια σειρά από χωριά των οποίων οι κάτοικοι έχουν σαν κύρια ασχολία τους την αμπελουργία και την ελαιοκομία. Πρώτα στη σειρά είναι τα χωριά Κάτω Βάθεια και Επάνω Βάθεια. Στην Κάτω Βάθεια στη θέση Αρτσά, έχει βρεθεί λαξευτός τάφος της Υστερομινωικής περιόδου, με δύο λάρνακες. Επίσης έχει ανασκαφεί τάφος των αρχών του 7ου αιώνα π.Χ.. Η ταφή είχε γίνει σε πιθάρι, ο λαιμός του οποίου ήταν διακοσμημένος με τρεις σφίγγες.
Συνεχίζετε για Καινούργιο Χωριό, όπου αξίζει να κάνετε μια στάση για να θαυμάσετε ό,τι έχει απομείνει από τον ενετικό πύργο των Φόσκολων. Η περιοχή ήταν φέουδο της γνωστής ενετοκρητικής οικογένειας. Εδώ βρίσκονται και τα εντυπωσιακά λιθόχτιστα ενετικά πατητήρια που ανήκαν επίσης στους Φόσκολους. Στο επόμενο χωριό, το Γάλιπε, θα δείτε άλλο ένα απομεινάρι της ενετικής ιστορίας της περιοχής, το ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, όπου βρίσκεται ένα ταφικό μνημείο του 16ου αι. που φέρει ενετικό οικόσημο.
Τριάμισι χιλιόμετρα μετά συναντάτε τη Γαλίφα, άλλο ένα χωριουδάκι με αγροτική και κτηνοτροφική παράδοση, που όπως μαρτυρούν τα ευρήματα που βρέθηκαν στην περιοχή, κατοικείται από τα μινωικά χρόνια. Στο χωριό θα δείτε παλιά σπιτάκια λαϊκής αρχιτεκτονικής, πολλά από τα οποία έχουν στις αυλές τους πατητήρια, αλλά και παλιούς ναούς των βυζαντινών και ενετικών χρόνων, όπως αυτός της Αγίας Παρασκευής που χρονολογείται στη Β’ Βυζαντινή περίοδο και φέρει ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες.
Επόμενη στάση είναι το Σμάρι, ένα αγροτικό και κτηνοτροφικό χωριό που έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός. Στην ευρύτερη περιοχή του Σμαρίου έχουν βρεθεί λείψανα οικισμών, ιερών, νεκροταφείων των μινωικών χρόνων και μεταγενέστερων περιόδων. Η σημαντικότερη ανασκαφή βρίσκεται στην κορυφή του λόφου του Προφήτη Ηλία, όπου έχει βγει στο φως ένας οικισμός που αναπτύσσεται γύρω από μια Ακρόπολη. Η Ακρόπολη βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του λόφου και περικλείεται από ισχυρή περίβολο. Ο οικισμός φέρεται να κατοικήθηκε μέχρι τα τέλη του 7ου αι. π.Χ.
Αρχαιότερη εκκλησία στο Σμάρι είναι ο Άγιος Γεώργιος όπου σώζονται λίγες αξιόλογες τοιχογραφίες του 1320 στο ανατολικό τμήμα του. Στο Σμάρι αξίζει να εξερευνήσετε τα ήρεμα γραφικά σοκάκια του με τις ασβεστωμένες αυλές και τις ολάνθιστες γλάστρες. Στο χωριό υπάρχουν κάποιες παραδοσιακές ταβέρνες.
Στη διασταύρωση των Αποστόλων περίπου 5 χλμ μετά το χωριό εσείς ακολουθείτε πορεία προς Καστέλλι που απέχει 2.5 χλμ από το σημείο. Το Καστέλλι είναι το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής συγκεντρώνοντας διάφορες διοικητικές υπηρεσίες εμπορικά καταστήματα και μεγάλη κτηνοτροφική δραστηριότητα. Επίσης, εδώ βρίσκεται ένα μικρό αεροδρόμιο της πολεμικής αεροπορίας. Παίρνει το όνομα του από το ενετικό κάστρο που βρισκόταν στην κορυφή του λόφου, όπου σήμερα βρίσκεται το Γυμνάσιο του χωριού. Η κατοίκηση στην περιοχή συνεχίζεται αδιάλειπτα από τα μινωικά χρόνια. Μάλιστα το χωριό είναι χτισμένο στη θέση μινωικού οικισμού, τμήματα του οποίου έχουν ανασκαφεί. Στο χωριό υπάρχουν ακόμη κάποια κατάλοιπα από τα ελληνιστικά και υστεροβυζαντινά χρόνια. Στο Καστέλλι μπορείτε να επισκεφτείτε ναούς των ενετικών και βυζαντινών χρόνων, όπως τον τοιχογραφημένο ναό του Σωτήρα, την εκκλησία της Αγίας Φωτεινής και του Αγίου Σπυρίδωνα, τον Άγιο Γεώργιο Ρεβυθιώτη κ.ά. Κάθε Αύγουστο στο Καστέλλι γίνεται η «Γιορτή του Ξενιτεμένου», ένα μεγάλο παραδοσιακό πανηγύρι, ενώ εκεί θα βρείτε και κάποιες επιλογές εστίασης.
Συνεχίζετε τη διαδρομή σας προς τα ανατολικά. Το επόμενο χωριό που συναντάτε είναι η Λύττος ή Ξιδάς. Το όνομα Λύττος το οφείλει στην αρχαία πόλη που έχει ανασκαφεί 1 χλμ ανατολικά του χωριού, σε ένα ύψωμα 656 μ.. Σύμφωνα με κάποιους αρχαιολόγους η θέση ταυτίζεται με την πολύ ισχυρή αρχαία πόλη της Λύττου ή Λύκτου, αν και τα περισσότερα ερείπια που θα δείτε ανάγονται στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια, με σημαντικότερο το ρωμαϊκό υπέργειο υδραγωγείο που υδροδοτούσε την αρχαία πόλη και είχε συνολικό μήκος 22 χλμ. Εδώ βρέθηκαν επίσης δύο αγάλματα: του Μάρκου Αυρήλιου και του Τραϊανού, που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.
Δυτικά του χωριού Λύττος, μπορείτε να ξαποστάσετε στην λεγόμενη «κοιλάδα Τζενεράλιδο», ένα σημείο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς όπου υπάρχει πηγή με νερό, τα ερείπια παλιών νερόμυλων αλλά και το παλιό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου με τοιχογραφίες του 14ου αι.
Επόμενη στάση η Κασταμονίτσα, ένα παραδοσιακό χωριό χτισμένο στις ρίζες της Δίκτης, με γραφικά σπιτάκια που διατηρούν την κρητική τους αρχιτεκτονική, πετρόχτιστους αυλότοιχους και στενά δρομάκια. Πριν συνεχίσετε, μπορείτε να κάνετε μια στάση στο κοιμητήριο του χωριού για να δείτε τον παλιό ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου όπου διακρίνονται (αν και με μεγάλη φθορά) τοιχογραφίες του 14ου αι. Μετά την Κασταμονίτσα μπαίνετε σε χωματόδρομο με κατεύθυνση προς Αβδού και συνεχίζετε σε ένα καταπράσινο τοπίο, απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς.
Βορειοδυτικά του χωριού αξίζει τον κόπο να περπατήσετε κατά μήκος του Μακρύ Τοίχου , δηλαδή ενός τμήματος του ρωμαϊκού υδραγωγείου που ύδρευε την αρχαία Λύττο και διασώζεται εδώ. Στο ύψωμα της ανηφορικής διαδρομής μπορεί κανείς να δει το Φράγμα Αποσελέμη. Πρόκειται για ένα σημαντικό τεχνικό έργο, όπου μέσα σε λίγα χρόνια έχει ήδη δημιουργηθεί και σημαντικός υδροβιότοπος, ενώ στις όχθες του φράγματος μπορεί κανείς να θαυμάσει το μισοβυθισμένο χωριό Σφεντύλι.
Το Αβδού είναι ένα ημιορεινό χωριό, χτισμένο στην κοιλάδα του ποταμού Αποσελέμη, στους πρόποδες της Σελένας. Σε όλη την περιοχή Αβδού – Γωνιές επικρατεί η ελαιοκαλλιέργεια και η αμπελοκαλλιέργεια. Περιηγηθείτε στα όμορφα στενάκια του χωριού, δείτε τον ναό της Ευαγγελίστριας (14ος αι.) με το μεταγενέστερο λίθινο κωδωνοστάσιο, τον ναό του Αγ. Αντωνίου (14ος αι), του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Κωνσταντίνου με νωπογραφίες των αδερφών Φωκά (14ος -15ος αι.).
Στο Αβδού θα βρείτε παραδοσιακές ταβέρνες και αγροτουριστικά καταλύματα. Επίσης στην περιοχή διοργανώνονται πτήσεις με αλεξίπτωτο πλαγιάς, διαδρομές ιππασίας και διάφορες γιορτές τον Αύγουστο με πολιτιστικό χαρακτήρα. Λίγο έξω από το Αβδού, σε υψόμετρο 760μ. βρίσκεται το σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής. Για να φτάσετε ως εκεί ακολουθείτε ένα χωματόδρομο και στη συνέχεια ένα ανηφορικό μονοπάτι. Στην είσοδο υπάρχει εικονοστάσι και στη συνέχεια ένας στενός διάδρομος οδηγεί στην αίθουσα του σπηλαίου όπου βρίσκεται ο ναός της Αγίας Φωτεινής. Το σπήλαιο αυτό έχει αποτελέσει κρησφύγετο κατά τις Κρητικές Επαναστάσεις και το χρησιμοποιούσαν οι χριστιανοί για να κρύψουν τα πολύτιμα αντικείμενα τους.
Από το Αβδού συνεχίζετε στον ανηφορικό δρόμο που ελίσσεται στις δυτικές πλαγιές της Δίκτης, ενώ μπορείτε να κάνετε μια στάση σε ένα από τα γραφικά καφενεδάκια στο χωριό Γωνιές. Περνάτε τη διασταύρωση για Μοχό και στη διασταύρωση για οροπέδιο Λασιθίου στρίβετε για το Κράσι.
Το Κράσι είναι η ιδανική κατάληξη αυτής της διαδρομής. Ένα χωριό με ορεινή αισθητική, πνιγμένο στο πράσινο, με πελώρια πλατάνια, καρυδιές, τρεχούμενα νερά. Αξίζει να αφήσετε το αυτοκίνητο και να περπατήσετε στα όμορφα δρομάκια του καταλήγοντας στην πλατεία με τον υπεραιωνόβιο πλάτανο, ένα προστατευόμενο φυσικό μνημείο, στη σκιά του οποίου διάβαζε και έγραφε ο συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης, όταν περνούσε τα καλοκαίρια του στο χωριό. Εδώ βρίσκεται και η «Μεγάλη Βρύση», το λιθόδμητο υδραγωγείο, έργο του 1890, με τα μεγάλα τοξωτά ανοίγματα και τις πέτρινες γούρνες που χρησίμευαν για το πότισμα των ζώων. Λίγο έξω από το χωριό, στη θέση Αρμί, οι ανασκαφές του Μαρινάτου έφεραν στο φως έναν θολωτό τάφο. Στο Κράσι λειτουργούν πολλές παραδοσιακές ταβέρνες, αλλά και γραφικά καφενεδάκια. Πάνω από τον οικισμό δεσπόζει η κορυφή Καρφί, όπου βρίσκονται τα ερείπια μιας από τις αρχαιότερες υστερομινωικές πόλεις.
Υπόμνημα σημείων
(1)
Δείτε περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα μας.
Προφίλ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΤΑΙΡΟΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
ΕΤΑΙΡΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.
Γολγοθά 2, Όαση Βαρυπέτρου, Χανιά, Κρήτη
Τ.Κ. 731 00,
Τηλ. +30 2821 029820,
Φαξ: +30 2821 029835,
e-mail: s.michaki@oakae.gr,
www.oakae.gr
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Αργυροπούλου 3, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη
Τ.Κ. 721 00,
Τηλ. +30 2841 091110,
Φαξ: +30 2841 091120,
e-mail: info@anlas.gr,
www.anlas.gr
ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ανώγεια, Ρέθυμνο, Κρήτη
Τ.Κ. 74 051,
Τηλ. +30 28340 31402, +30 28340 31793,
Φαξ: +30 28340 31058,
e-mail: leader@akomm.gr,
www.akomm.gr
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Επικοινωνία
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Ρυθμίσεις
Ρυθμίσεις πλαϊνής περιοχής Υπομνήματος του συστήματος εμφάνισης διαδρομών και πληροφοριών της διαδρομής.
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
