Δ.3-10: Ζίρος – Καρύδι
Η διαδρομή ξεκινά από το οροπέδιο Ζίρου - Χαντρά, σε ένα τοπίο αναλλοίωτο, αρχέγονο, γεμάτο αμπέλια και ελιές, με έντονο αγροτοκτηνοτροφικό χαρακτήρα. Η Ζίρος είναι το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής, χτισμένο αμφιθεατρικά, με πέτρινα καλντερίμια και παραδοσιακή αρχιτεκτονική, με θέα στους αμπελώνες, τους μπαξέδες και τους εναπομείναντες νερόμυλους.
Περιγραφή διαδρομής.
Στα στενά του χωριού μπορείτε να ανακαλύψετε πανάρχαιες εκκλησίες όπως το ναό του Αγίου Νικολάου (16ος αι.) όπου μπορείτε να εντοπίσετε χαράγματα του 1507 και του 1515. Ο ιστορικότερος όμως ναός του οικισμού είναι ο ναός της Αγίας Παρασκευής που χρονολογείται στο 1523 και ο οποίος είναι συνδεδεμένος με ένα αιματηρό γεγονός από τα χρόνια της τουρκοκρατίας. Ο παπάς της εκκλησίας κάλεσε κατόπιν συνεννόησης με τους Τούρκους τους χριστιανούς αντάρτες της περιοχής των Σκαλίων για να τους ευλογήσει, παγιδεύοντας τους άοπλους μέσα στο ναό, με αποτέλεσμα να πέσουν στα χέρια των Τούρκων.
Στη Ζίρο θα βρείτε καφενείο που σερβίρει παραδοσιακή κουζίνα.
Συνεχίζοντας για Χανδρά, μπορείτε να κάνετε μια στάση (όπου επίσης υπάρχει παραδοσιακή ταβέρνα) για να περπατήσετε στα γραφικά στενά του και να επισκεφτείτε το μικρό λαογραφικό μουσείο που βρίσκεται σε ανακαινισμένη παραδοσιακή οικία κοντά στην πλατεία του χωριού. Τα εκθέματα που δωρίθηκαν από τους ντόπιους, περιλαμβάνουν παραδοσιακές στολές, παλιά οικιακά σκεύη, αργαλειό, παραδοσιακά αγροτικά εργαλεία κ.ά. Το μουσείο λειτουργεί κατά τους θερινούς μήνες.
Από τον Χανδρά συνεχίζετε στον αγροτικό δρόμο για Σίτανο. Λίγο έξω από το χωριό όμως θα συναντήσετε την Βόιλα, ένα σημαντικό ερειπωμένο μεσαιωνικό οικισμό τον οποίο αξίζει να επισκεφτείτε. Στη Βόιλα συνυπάρχουν ερείπια που χρονολογούνται στα ενετικά και στα οθωμανικά χρόνια. Επίκεντρο του οικισμού είναι ο επιβλητικός πύργος του Τζεν Αλή, ο οποίος φέρει πολλά ενετικά αρχιτεκτονικά στοιχεία αλλά και μια τούρκικη επιγραφή στο θύρωμα της εισόδου. Ο Τζεν Αλή, από τον οποίο πήρε το όνομα του το πυργόσπιτο, ήταν διοικητής τάγματος γενίτσαρων που είχε την έδρα του στη Βόιλα της οθωμανικής περιόδου. Στο πιο ψηλό σημείο του λόφου που είναι χτισμένη η Βόιλα, δεσπόζει ο ναός του Αγίου Γεωργίου, πρόσφατα αναστηλωμένος, όπου μπορείτε να δείτε τον τάφο των «κτητόρων» που συνοδεύεται από μία αγιογραφία που απεικονίζει τη βρεφοκρατούσα Θεοτόκο μαζί με δύο ζεύγη αρχόντων. Η χρονολογία που αναφέρεται στην τοιχογραφία είναι 1560. Στη Βόιλα θα δείτε επίσης αρκετά ερείπια οικιών καθώς και τις δύο οθωμανικές κρήνες που ύδρευαν το χωριό.
Η αγροτική διαδρομή συνεχίζει διασχίζοντας αμπελώνες και μπαξέδες, ενώ στο βάθος στην κορυφογραμμή ορθώνονται ανεμογεννήτριες. Στα μισά περίπου πριν φτάσετε στη Σίτανο μπορείτε να κάνετε μια παράκαμψη για να επισκεφτείτε ένα άλλο ερειπωμένο χωριό, τον Κατελιώνα. Αν και υπήρξε ένα κραταιό χωριό που κατοικήθηκε από τα αρχαία χρόνια όπως προδίδουν τα διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα, σήμερα παραμένει ερειπωμένο. Μπορείτε να θαυμάσετε την παραδοσιακή πετρόχτιστη αρχιτεκτονική, κι έπειτα να συνεχίσετε για τη Σίτανο, ένα γραφικό χωριό με μια όμορφη πλατεία. Στη Σίτανο μπορείτε να θαυμάσετε την αναστηλωμένη οθωμανική κρήνη που βρίσκεται στην άκρη του χωριού, αλλά και τον ναό του Τιμίου Προδρόμου, ένα βυζαντινό ναό με ελάχιστες, πλην όμως υψηλής τέχνης, τοιχογραφίες του 14ου αιώνα. Αν βρεθείτε εδώ δεκαπενταύγουστο, μην παραλείψετε να παρευρεθείτε στο μεγάλο πανηγύρι του χωριού.
Αν σας ενδιαφέρει η σπηλαιολογία, λίγο έξω από το χωριό στη θέση Πατέλια βρίσκεται το «Έξω Λατσίδι» ένα μεγάλο σπήλαιο που οι έρευνες του αποδίδουν μήκος έως και 1.000 μ. και το οποίο εικάζεται ότι ήταν κοίτη υπόγειου ποταμού. Το σπηλαιολογικό ενδιαφέρον της περιοχής είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Στην επόμενη στάση σας, στο Καρύδι, λειτουργεί άλλωστε το Κέντρο Ενημέρωσης που είναι αφιερωμένο στη σπηλαιολογική έρευνα. Ο λόγος είναι ότι στην περιοχή βρίσκονται άλλα δύο σπουδαία σπήλαια: το «Κατωφύγι» στη θέση Λιμνιόλακος, και ο «Περιστεράς» στη θέση Πλατύβολο, 2-3 χλμ ανατολικά του χωριού. Ο Περιστεράς που ανήκει στην κατηγορία των σπηλαιοβάραθρων διαθέτει πλούσιο διάκοσμο (σταλακτίτες – σταλαγμίτες). Η σημασία του όμως οφείλεται και στα ίχνη ανθρώπινης κατοίκησης που βρέθηκαν εδώ (ανθρώπινα οστά κ.ά.) που προδίδουν ότι το σπήλαιο κατοικήθηκε κατά τα νεολιθικά χρόνια.
Η ευρύτερη περιοχή της διαδρομής μας εντάσσεται στο Φυσικό Πάρκο Σητείας που πήρε πρόσφατα και την αναγνώριση ως «Παγκόσμιο Γεωπάρκο της UNESCO». Η περιοχή διατρέχεται από πολλές πεζοπορικές διαδρομές αλλά και κάποιες ποδηλατικές που έχει διαμορφώσει το Φυσικό Πάρκο Σητείας. Επίσης, την περιοχή διατρέχουν οι πεζοπορικές διαδρομές «Παπαγιαννάδες-Χανδράς-Ζίρος» και «Ζίρος – Σκαλιά» του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4.
Υπόμνημα σημείων
(1)
Δείτε περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα μας.
Προφίλ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΤΑΙΡΟΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
ΕΤΑΙΡΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.
Γολγοθά 2, Όαση Βαρυπέτρου, Χανιά, Κρήτη
Τ.Κ. 731 00,
Τηλ. +30 2821 029820,
Φαξ: +30 2821 029835,
e-mail: s.michaki@oakae.gr,
www.oakae.gr
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Αργυροπούλου 3, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη
Τ.Κ. 721 00,
Τηλ. +30 2841 091110,
Φαξ: +30 2841 091120,
e-mail: info@anlas.gr,
www.anlas.gr
ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ανώγεια, Ρέθυμνο, Κρήτη
Τ.Κ. 74 051,
Τηλ. +30 28340 31402, +30 28340 31793,
Φαξ: +30 28340 31058,
e-mail: leader@akomm.gr,
www.akomm.gr
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Επικοινωνία
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Ρυθμίσεις
Ρυθμίσεις πλαϊνής περιοχής Υπομνήματος του συστήματος εμφάνισης διαδρομών και πληροφοριών της διαδρομής.
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
