Ο Κρουσώνας είναι ένα μεγάλο χωριό, χτισμένο στους ανατολικούς πρόποδες του Ψηλορείτη σε υψόμετρο 460 μέτρων. Οι κάτοικοι του ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (ελιές, αμπέλια) και την κτηνοτροφία. Εδώ ιδρύθηκε ο πρώτος γυναικείος συνεταιρισμός του Ηρακλείου, που παραμένει ενεργός μέχρι και σήμερα και παράγει γλυκά και εδέσματα με παραδοσιακές συνταγές που βασίζονται στα προϊόντα της περιοχής (φρούτα, λάδι, σταφίδα, καρύδια, παξιμάδια, χυλοπίτες κ.ά.). Στο πάνω μέρος του χωριού βρίσκεται ο πολιούχος Άγιος Χαράλαμπος, μια δίκλιτη εκκλησία που χρονολογείται στα όψιμα χρόνια της Ενετοκρατίας. Αξίζει να περπατήσετε στις παλιές συνοικίες του χωριού που διατηρούν την παραδοσιακή τους φυσιογνωμία.
Περιγραφή διαδρομής.
Με αφετηρία τον Κρουσώνα ακολουθείτε τον ανηφορικό δρόμο που οδηγεί στα οροπέδια της περιοχής. Τριάμισι χιλιόμετρα μετά, σε υψόμετρο 650 μ. θα συναντήσετε το μοναστήρι της Αγίας Ειρήνης, ένα αρκετά παλιό μοναστήρι για το οποίο υπάρχουν αναφορές σε επίσημα έγγραφα ήδη τον 16ο αι. Υπήρξε πλούσιο μοναστήρι, με έντονη πνευματική και εκπαιδευτική δραστηριότητα. Το μοναστήρι καταστράφηκε από τους Τούρκους το 1822 και οι μοναχοί θανατώθηκαν. Η ανοικοδόμηση του ξεκίνησε το 1944 και λίγα χρόνια μετά ξαναλειτούργησε ως γυναικεία μονή. Η δίκλιτη εκκλησία της μονής είναι αφιερωμένη στην Αγία Ειρήνη και στην Κοίμηση της Θεοτόκου.
Αμέσως μετά το μοναστήρι ακολουθείτε τον σχετικά βατό χωματόδρομο που διέρχεται μέσα από το φαράγγι της Χαλασιάς και οδηγεί στο οροπέδιο του Βρωμονερού. Αξίζει να κάνετε μια στάση στη θέση Ασφενταμιά όπου βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ψηλού, που χτίστηκε το 1885 και ανακαινίστηκε σχετικά πρόσφατα, προκειμένου να θαυμάσετε τη θέα που φτάνει σε μεγάλο μέρος του νομού Ηρακλείου, μέχρι ακόμα και τα Λασιθιώτικα βουνά.
Το οροπέδιο Βρωμονερό βρίσκεται σε υψόμετρο 1.300 μ. και χαρακτηρίζεται από ένα σπάνιο και πανέμορφο πρινόδασος, με δενδρώδεις πρίνους και σφεντάμια που αποτελεί το σημαντικότερο οικοσύστημα της περιοχής η οποία είναι ενταγμένη στη ζώνη Natura. Πρόκειται όμως επίσης και για μια περιοχή άκρως κτηνοτροφική όπως προδίδουν τα διάσπαρτα «μιτάτα», δηλαδή οι χαρακτηριστικές ξερολιθικές κατασκευές που χρησιμεύουν ως εποχιακές κατοικίες των βοσκών και ως πρόχειρα τυροκομεία. Τα μιτάτα του Ψηλορείτη έχουν κυκλικό, θολωτό σχήμα. Στον κορυφή του θόλου υπάρχει μικρό άνοιγμα για να μπαίνει φως και να βγαίνει ο καπνός. Άλλοτε σαν χτίσματα είναι μεμονωμένα, άλλοτε συμπληρώνονται από δεύτερο μιτάτο στο οποίο φυλάγεται και ωριμάζει το τυρί. Συνήθως κοντά στο μιτάτο βρίσκεται η μάντρα όπου φυλάγονται τα πρόβατα. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η ομοιότητα των μιτάτων του Ψηλορείτη με τους θολωτούς τάφους των μινωιτών, πράγμα που δεν μας αφήνει πολλές αμφιβολίες για την προέλευση τους. Στο οροπέδιο του Βρωμονερού θα βρείτε κάποιες υποδομές αναψυχής (παγκάκια, βρύσες κτλ).
Συνεχίζοντας στον χωματόδρομο με κατεύθυνση βόρεια θα οδηγηθείτε στο γειτονικό οροπέδιο Λιβάδι , όπου το τοπίο και η φύση αλλάζουν δραματικά. Το Λιβάδι κυριαρχείται από τα οπορωφόρα δέντρα (αχλαδιές, μηλιές κ.ά.) και είναι πανέμορφο ειδικά την άνοιξη που όλα τα δέντρα είναι ανθισμένα, ή το φθινόπωρο που τα δέντρα δίνουν τον καρπό τους και τα φύλλα παίρνουν το χρώμα της σκουριάς. Στο οροπέδιο υπάρχει ένα δίκτυο χωματόδρομων που είναι ιδανικοί για ποδηλασία βουνού, χωρίς μεγάλο βαθμό δυσκολίας, καθώς δεν έχουν μεγάλες κλίσεις. Επίσης στην περιοχή λειτουργούν αγροτουριστικοί ξενώνες και παραδοσιακές ταβέρνες.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσετε τον χωματόδρομο που ενώνει το Λιβάδι με την αρχαία Ζώμινθο, περνώντας από τη θέση Ξερολίμνη. Ο χωματόδρομος είναι αρκετά κακός οπότε επιχειρήστε το μόνο με κατάλληλο όχημα. Το τοπίο είναι χαρακτηριστικό της τραχιάς φύσης του Ψηλορείτη, με πετρώδες έδαφος, χαμηλή βλάστηση, λίγους διάσπαρτους πρίνους και βελανιδιές και βέβαια παλιά μιτάτα.
Τελικός προορισμός είναι η Ζώμινθος, μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις της Κρήτης που βρίσκεται νότια των Ανωγείων, στο δρόμο που οδηγεί στο οροπέδιο της Νίδας, σε υψόμετρο 1.187 μέτρων. Ανακαλύφθηκε το 1982 από τον αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη μετά από μια αναφορά στο σημείο από κάποιον βοσκό της περιοχής. Οι ανασκαφές που δεν έχουν ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα έχουν φέρει στο φως ένα οικοδόμημα διώροφο (ή ίσως και τριώροφο) έκτασης 1.360 τ.μ. με προσανατολισμό από Βορρά προς Νότο, το οποίο είναι κτισμένο με την τοπική γκρίζα πέτρα. Πρόκειται για ένα τεράστιο και πολυτελές κτίριο (αποτελείται από περίπου 80 δωμάτια, ανάμεσα στα οποία αποθήκες κι εργαστήρια), και είναι η πρώτη μινωική εγκατάσταση στα βουνά. Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για ένα σημαντικό οικονομικό, θρησκευτικό και παραγωγικό κέντρο που χρησίμευε και ως σταθμός για τους Μινωίτες στην πορεία τους για το Ιδαίον Άντρον. Σύμφωνα με τον μύθο άλλωστε, ο ίδιος ο Μίνωας ανέβαινε κάθε 9 χρόνια στο Ιδαίο Άντρο για να του παραδώσει ο Δίας τους νόμους σύμφωνα με τους οποίους κυβερνούσε. Στη Ζώμινθο έχουν βρεθεί πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Εντός του αρχαιολογικού χώρου της Ζωμίνθου βρίσκεται επίσης ένας μεγάλος κράταιγος, ύψους 12 μέτρων, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως Μνημείο της Φύσης.
Υπόμνημα σημείων
Δείτε περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα μας.
![]()
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
![]()
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.
Γολγοθά 2, Όαση Βαρυπέτρου, Χανιά, Κρήτη
Τ.Κ. 731 00,
Τηλ. +30 2821 029820,
Φαξ: +30 2821 029835,
e-mail: s.michaki@oakae.gr,
www.oakae.gr
![]()
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Αργυροπούλου 3, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη
Τ.Κ. 721 00,
Τηλ. +30 2841 091110,
Φαξ: +30 2841 091120,
e-mail: info@anlas.gr,
www.anlas.gr
![]()
ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ανώγεια, Ρέθυμνο, Κρήτη
Τ.Κ. 74 051,
Τηλ. +30 28340 31402, +30 28340 31793,
Φαξ: +30 28340 31058,
e-mail: leader@akomm.gr,
www.akomm.gr
![]()
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Α.Ε. Ο.Τ.Α
Ν. Παχάκη 2, Αρχάνες, Ηράκλειο, Κρήτη
Τ.Κ. 701 00,
Τηλ. +30 281 0753300,
Φαξ: +30 281 0753310,
e-mail: info@anher.gr,
www.anher.gr
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022
Ρυθμίσεις πλαϊνής περιοχής Υπομνήματος του συστήματος εμφάνισης διαδρομών και πληροφοριών της διαδρομής.
Υλοποίηση και ανάπτυξη
Agroid Κοιν.Σ.Επ. ©2022